Hizmetlerimiz / Dış Akım Kaynaklı Sistemler
Kısaca: Dış akım kaynaklı katodik koruma, şebeke elektriğini doğru akıma çeviren bir trafo/redresör ünitesi ve toprağa yerleştirilen bir anot yatağı ile çalışır. Akım çıkışı ayarlanabildiği için uzun boru hatları, büyük tank sahaları, kaplaması zayıf eski yapılar ve yüksek dirençli zeminler için en uygun çözümdür.
Dış akım kaynaklı sistem nasıl çalışır?
Trafo/redresör ünitesinin negatif ucu korunacak yapıya, pozitif ucu ise anot yatağına bağlanır. Ünite, anot yatağından toprağa doğru akım verir; bu akım toprak içinden geçerek yapının yüzeyine ulaşır ve yapıyı katodik olarak polarize eder. Galvanik sistemlerden farkı, sürücü gerilimin metallerin doğal potansiyel farkıyla sınırlı olmaması; ihtiyaca göre onlarca volta kadar ayarlanabilmesidir.
Bu sayede tek bir istasyon kilometrelerce hattı koruyabilir. Ancak bu güç, doğru tasarlanmadığında çevredeki diğer metal yapılarda sorun yaratabileceği için dikkatli projelendirme ve ölçüm gerektirir. Genel prensipler için katodik koruma nedir rehberimize bakabilirsiniz.
Sistem bileşenleri
| Bileşen | Görevi |
|---|---|
| Trafo/redresör ünitesi | Alternatif akımı ayarlanabilir doğru akıma çevirir |
| Dış akım anotları | Akımı toprağa aktarır; MMO, yüksek silisyumlu dökme demir veya grafit |
| Kok dolgu | Anot ile toprak arasındaki direnci düşürür, anot ömrünü uzatır |
| Pozitif ve negatif kablolar | Redresörü anot yatağına ve yapıya bağlar |
| Ölçü kutuları | Periyodik potansiyel ölçümü için erişim sağlar |
| Kalıcı referans elektrot | Kritik noktalarda sürekli potansiyel izleme |
| İzolasyon bağlantıları | Korunan yapıyı diğer yapılardan elektriksel olarak ayırır |
| Polarizasyon hücresi / DC ayırıcı | Topraklama ve AC girişimi gereken noktalarda DC akımı ayırır |
Hangi durumlarda dış akım sistemi tercih edilir?
- Uzun iletim ve isale hatları
- Kaplaması eski, hasarlı veya bilinmeyen hatlar
- Toprak direncinin yüksek olduğu bölgeler
- Çok sayıda tankın bulunduğu depolama sahaları ve tank tabanları
- Büyük liman yapıları, palplanşlar ve iskele kazıkları
- Galvanik anotların yetersiz kaldığı veya çok sayıda anot gerektiren durumlar
Diyarbakır Bağlar ve Hatay Kırıkhan içme suyu hatları gibi projelerde sahaya göre farklı çözümler uyguladık; projelerimizi inceleyebilirsiniz. Galvanik sistemlerle karşılaştırma için galvanik anotlu sistemler sayfamıza bakın.
Anot yatağı türleri
| Tür | Özellik | Uygun olduğu durum |
|---|---|---|
| Yüzeye yakın yatay yatak | Anotlar kanal içinde yatay dizilir | Geniş alan bulunan, yüzey toprağı düşük dirençli sahalar |
| Yüzeye yakın dikey yatak | Anotlar sığ kuyulara dik yerleştirilir | Orta büyüklükte alan, düşük–orta dirençli toprak |
| Derin anot yatağı | Anotlar onlarca metre derinlikteki sondaj kuyusuna yerleştirilir | Dar alanlar, şehir içi, yüzeyde yüksek direnç, girişim riskinin azaltılması gereken yerler |
| Dağıtılmış anotlar | Anotlar yapı boyunca yakın aralıklarla yerleştirilir | Tank tabanları, karmaşık tesis içi boru ağları |
Anot yatağının konumu ve tipi, toprak özgül direnci ölçümü ve saha koşullarına göre projelendirme aşamasında belirlenir.
Girişim ve güvenlik
Dış akım sistemleri çevredeki korunmayan metal yapılarda akım girişine ve çıkışına yol açabilir. Akımın çıktığı noktada yabancı yapı korozyona uğrar. Bu nedenle anot yatağını yabancı hatlardan yeterli uzaklıkta konumlandırıyor, devreye alma sırasında kesişim noktalarında ölçüm yapıyor ve gerekirse diğer işletmeyle ortak ölçüm ve bağlantı çözümleri uyguluyoruz.
Güvenlik açısından ise redresör ünitesinin topraklaması, kablo koruması ve enerji bağlantısının elektrik mevzuatına uygun yapılması gerekir. Yüksek gerilim hatlarına paralel hatlarda AC girişimi ayrıca değerlendirilir.
Kurulum ve devreye alma
- Saha keşfi, toprak direnci ölçümü ve gerekiyorsa akım ihtiyaç testi
- Redresör kapasitesi, anot yatağı ve kablo hesaplarının yapılması
- Anot yatağının kazısı veya sondajı, anotların ve kok dolgunun yerleştirilmesi
- Redresör montajı, enerji ve topraklama bağlantıları
- Polarite kontrolünden sonra sistemin kademeli olarak enerjilendirilmesi
- ON/OFF ölçümleriyle koruma kriterlerinin doğrulanması ve girişim kontrolü
- Ayar değerlerinin ve ölçüm sonuçlarının raporlanması
Uygulama aşamaları için katodik koruma uygulaması sayfamıza bakabilirsiniz.
İşletme ve uzaktan izleme
Dış akım sistemleri galvanik sistemlere göre daha düzenli takip ister. Redresör çıkışının aylık–üç aylık aralıklarla kontrol edilmesi, ölçü kutularında yılda en az bir kez potansiyel ölçümü yapılması yaygın uygulamadır. Uzak veya çok sayıda redresörün bulunduğu hatlarda GSM tabanlı uzaktan izleme üniteleriyle çıkış değerleri ve arızalar anlık takip edilebilir. Periyodik kontroller için ölçüm ve kontrol hizmetimize göz atın.
Sık sorulan sorular
Dış akım sistemi ne kadar elektrik tüketir?
Tüketim, hattın akım ihtiyacına ve devre direncine bağlıdır. İyi kaplanmış hatlarda redresörler genellikle düşük güçte çalışır. Proje aşamasında beklenen tüketimi hesaplıyoruz.
Elektrik olmayan bölgede dış akım sistemi kurulabilir mi?
Evet. Güneş paneli ve akü ile beslenen sistemler kurulabilir. Alternatif olarak galvanik anotlu sistem de değerlendirilir.
Anot yatağı ne kadar dayanır?
Anot yatakları genellikle 20–30 yıllık tasarım ömrüne göre boyutlandırılır. MMO ve yüksek silisyumlu dökme demir anotlar çok yavaş tükenir.
Redresör arızalanırsa ne olur?
Yapı korumasız kalır ama korozyon hemen başlamaz; polarizasyon bir süre devam eder. Arızanın kısa sürede fark edilmesi için düzenli kontrol veya uzaktan izleme önemlidir.
Mevcut galvanik sistem dış akıma dönüştürülebilir mi?
Evet. Akım ihtiyacı arttığında dış akım sistemi eklenebilir. Bu durumda iki sistemin birbirini etkilemeyecek şekilde tasarlanması gerekir.
Dış akım sistemi için teklif alın
Hattın uzunluğunu, çapını, kaplama türünü ve güzergâhını paylaşın; uygun redresör ve anot yatağı çözümünü birlikte belirleyelim.
